Import węgla przez polskie porty - kierunki importu, najwięksi producenci, przeznaczenie i trendy na rynku

W świnoujskim porcie w kwietniu 2021 przeładunek węgla zanotował najlepszy wynik – wzrost o 165,4 % wobec kwietnia 2020. W pierwszym kwartale 2021 roku TSL Silesia przyjęła do obsługi spedycyjnej i celnej dwa statki z węglem koksowym z Australii o łącznym tonażu ponad 127 000 ton.

Węgiel koksowy obok rudy żelaza jest podstawowym surowcem wykorzystywanym w przemyśle hutniczym. Szacuje się, że koks, który jest produkowany z węgli koksowych nadal pozostanie podstawowym produktem stosowanym w produkcji stali, gdyż metody produkcji stali wciąż opierają się wykorzystaniu paliw kopalnych. Ze względu na zastosowanie wyróżniamy następujące główne rodzaje koksu: wielkopiecowy, metalurgiczny, odlewniczy, przemysłowy i opałowy.

W procesie koksowania powstają również produkty węglopochodne. Należą do nich: smoła koksownicza, benzol, siarka, siarczan amonu (używany m.in. w rolnictwie) i gaz koksowniczy, który po oczyszczeniu wykorzystywany jest w energetyce. Pozostałe produkty po dalszej obróbce wykorzystywane są w przemyśle chemicznym.

W chwili obecnej świat dostrzega potrzebę dekarbonizacji, ale stal jest niezwykle potrzebna do rozwoju energetyki wiatrowej, słonecznej, wodnej czy geotermalnej. Można więc stwierdzić, że gałąź alternatywnych źródeł energii jest wciąż zależna od przemysłu ciężkiego. Do wytworzenia 1 tony stali potrzeba aż od 600 do 800 kg węgla koksowego.  Niestety, rozwiązań na dekarbonizację w produkcji stali jest niewiele. Ostatnio w rozwój tzw. zielonego hutnictwa zaangażowała się Szwecja. W mieście Luleå w roku 2020 otwarto pierwszą zeroemisyjną hutę stali w ramach projektu Hybrit (Hydrogen Breakthrough Ironmaking Technology). Jest to pilotażowy projekt, w którym produkcja stali ma się odbywać bez udziału paliw kopalnych, a „zielony wodór” będzie tu pełnił funkcję reduktora. Wodór pozyskiwany jest z nadwyżek energii wytwarzanej ze źródeł odnawialnych. Wykorzystywane są nadwyżki z elektrowni wodnych, a w najbliższym czasie w pobliżu huty mają powstać liczne efektownie wiatrowe. Szacuje się, że pierwszą stal wyprodukowaną w tej technologii będzie można sprzedawać w roku 2026. Co ciekawe, sama  stal może być poddawana recyklingowi w 100% bez utraty swoich właściwości, co wpisuje się w obecne trendy.

Na ostatnim Szczycie G7 w Kornwalii został poruszony temat  planów wprowadzenia przez Unię Europejską „węglowej wyrównawczej opłaty granicznej” (CBAM – Carbon Border Adjustment Mechanism). Temat ważny, bo dotyczy wyrównywania cen towarów w najbardziej emisyjnych branżach (np. produkcji stali) importowanych do UE z krajów, które z powodu niedostatecznej walki z emisją CO2 zyskują przewagę cenową nad producentami z Unii. Dotyczy to przede wszystkim Chin, Rosji, ale także USA, Kanady czy nawet Wielkiej Brytanii.

Australia jest teraz jednym z najważniejszych eksporterów węgla koksowego. Pomimo, że Chiny wprowadziły zakaz importu węgla z Australii, kraj ten planuje kolejne działania w celu zwiększenia zdolności wydobywczych węgla koksowego. Głównymi odbiorcami pozostają: Indie, Japonia, Korea Południowa, Turcja i Brazylia. Dużym odbiorcą węgla australijskiego jest również Unia Europejska.

Tak jak i ceny rudy żelaza, tak i cenę węgla koksowego na świecie kształtują przede wszystkim Chiny, ale też Indie. Cena „spot” australijskiego węgla koksującego premium (HCC) na początku 2021 wyniosła 160 USD/t. Produkcja stali w tych państwach ma znaczenie kluczowe. Po lockdownie spowodowanym COVID 19 wiosną 2020 roku, większość hut w Chinach wróciła do pełnej pracy ( w pierwszym kwartale produkcja stali  w 2021 zwiększyła się o 16% w porównania do roku 2020). Indie również notują zwiększone zapotrzebowanie na stal – jest to związane z dużym przyśpieszeniem inwestycji w budownictwie, w tym infrastrukturalnym. Portal Argusmedia informuje, że zwiększenie  wydobycia węgla koksowego w Australii jest ściśle związane ze wzrostem popytu na ten surowiec zwłaszcza we wspomnianych Indiach (wzrost o 45% do rekordowych wartości sprzedaży w I kwartale 2021 roku – 15,18 mln ton) oraz w Unii Europejskiej (wzrost o 23,7% do 3,17 mln ton w analogicznym okresie).