Blog
CBAM – mechanizm Unii Europejskiej wspierający uczciwą konkurencję i ochronę klimatu
Czym jest CBAM?
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), czyli Mechanizm Dostosowywania Cen na Granicach z Uwzględnieniem Emisji CO₂, jest jednym z najważniejszych elementów unijnej polityki klimatycznej. Został wprowadzony przez Unię Europejską jako narzędzie mające ograniczyć zjawisko tzw. „ucieczki emisji” (carbon leakage), polegające na przenoszeniu produkcji do państw, w których obowiązują mniej rygorystyczne przepisy dotyczące ochrony środowiska.
Mechanizm ten ma sprawić, że produkty importowane spoza Unii Europejskiej będą podlegały podobnym kosztom związanym z emisją dwutlenku węgla jak towary produkowane na terenie UE.
Dlaczego powstał CBAM?
Przedsiębiorstwa działające w Unii Europejskiej od wielu lat ponoszą koszty związane z emisją gazów cieplarnianych w ramach Europejskiego Systemu Handlu Emisjami (EU ETS). Firmy spoza UE często nie są objęte podobnymi regulacjami, dzięki czemu mogą produkować taniej i oferować swoje wyroby po niższych cenach.
Powoduje to dwa negatywne zjawiska:
– osłabienie konkurencyjności europejskich producentów,
– przenoszenie produkcji do krajów o niższych wymaganiach środowiskowych, co nie prowadzi do rzeczywistego zmniejszenia globalnych emisji CO₂.
CBAM ma wyrównać te warunki konkurencji oraz zachęcić producentów spoza UE do inwestowania w technologie niskoemisyjne.
Jak działa mechanizm?
Importer sprowadzający do Unii Europejskiej towary objęte CBAM musi określić ilość emisji dwutlenku węgla powstałej podczas ich produkcji. Na tej podstawie nabywa odpowiednią liczbę certyfikatów CBAM, których wartość odpowiada cenie uprawnień do emisji obowiązujących w systemie EU ETS.
Jeżeli producent w kraju pochodzenia już zapłacił za emisję CO₂ zgodnie z lokalnym systemem opłat, kwota ta może zostać uwzględniona, co pozwala uniknąć podwójnego obciążenia.
Jakie towary obejmuje CBAM?
Mechanizm został wprowadzony etapami i obecnie obejmuje przede wszystkim sektory charakteryzujące się wysoką emisyjnością. Należą do nich:
– żelazo i stal,
– aluminium,
– cement,
– nawozy,
– wodór,
– energia elektryczna.
W kolejnych latach zakres mechanizmu może zostać rozszerzony o następne grupy produktów.
Obowiązki importerów
Przedsiębiorcy importujący towary objęte CBAM muszą:
– prowadzić ewidencję importowanych produktów,
– pozyskiwać dane dotyczące emisji powstałych podczas produkcji,
– składać wymagane deklaracje,
– nabywać i umarzać certyfikaty CBAM zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Oznacza to konieczność ścisłej współpracy z zagranicznymi dostawcami oraz wdrożenia odpowiednich procedur raportowania.
Korzyści wynikające z wprowadzenia CBAM
Mechanizm ma przynieść szereg pozytywnych efektów:
– zwiększenie konkurencyjności producentów z Unii Europejskiej,
– ograniczenie przenoszenia produkcji poza UE,
– zachęcenie przedsiębiorstw na całym świecie do ograniczania emisji gazów cieplarnianych,
– wsparcie realizacji celów Europejskiego Zielonego Ładu,
– zwiększenie przejrzystości informacji dotyczących śladu węglowego produktów.
Znaczenie dla polskich firm
Polskie przedsiębiorstwa importujące stal, aluminium, nawozy czy cement spoza Unii Europejskiej należą do grupy podmiotów najbardziej odczuwających skutki nowych regulacji. Dla wielu z nich CBAM oznacza konieczność zmiany sposobu współpracy z zagranicznymi partnerami oraz większego nacisku na analizę śladu węglowego produktów.
Jednocześnie mechanizm może zwiększyć konkurencyjność krajowych producentów, którzy już ponoszą koszty związane z unijną polityką klimatyczną.
Uzyskaj wsparcie od TSL Silesia w uzyskaniu statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM
– doradztwo w zakresie przygotowania dokumentacji,
– wsparcie przy sporządzaniu oświadczeń i formularzy,
– weryfikację kompletności dokumentacji,
– pomoc przy składaniu wniosku
CBAM stanowi przełomowe rozwiązanie w europejskiej polityce klimatycznej. Jego głównym celem nie jest nakładanie nowych ceł, lecz wyrównanie kosztów emisji dwutlenku węgla pomiędzy producentami z Unii Europejskiej i spoza niej. Mechanizm ma wspierać uczciwą konkurencję, ograniczać globalne emisje gazów cieplarnianych oraz motywować przedsiębiorstwa do inwestowania w bardziej ekologiczne technologie.
Choć wdrożenie CBAM wiąże się z dodatkowymi obowiązkami dla importerów, w dłuższej perspektywie może przyczynić się do stworzenia bardziej zrównoważonego i sprawiedliwego rynku międzynarodowego, na którym cena produktu będzie odzwierciedlać także jego wpływ na klimat.